De werkelijkheid is geen alarmisme
Het is zomerweer en de hittegolven zijn ook weer van de partij. Ze worden de nieuwe norm. Nog steeds slagen vele mediakanalen, met VRT op kop, er in om de berichtgeving hierom te omkaderen met vrolijke foto's van mensen op het strand, ijsjes die gegeten worden of kinderen die in fonteinen spelen. De VRT ombudsdienst verdedigt dit herhaaldelijk met verwijzingen naar passendheid, feitelijk correct-zijn en als reactie op klachten dat het klimaatnieuws 'te alarmistisch' zou zijn. Ik zou hier graag twee dingen tegen in brengen en ook een voorstel doen voor de Vlaamse pers.
Ten eerste zijn hittegolven (en ander klimaatontregelingen) geen goed nieuws op vele vlakken. Naast de alarmerende (niet alarmistische) signalen van het klimaat, zijn het ook gewoon gevaarlijke gebeurtenissen. Er is grote oversterfte (de afgelopen jaren gaat het over meer dan 50.000 extra hittedoden per jaar in Europa) en onze sociale en fysieke infrastructuur staat onder vergrote druk. We kunnen ons de vraag stellen of vrolijke foto's dan wel gepast zijn, als andere, even feitelijke foto's deze boodschap ook kunnen overbrengen.
Ten tweede heeft de journalistiek heeft ook een verantwoordelijkheid die verder gaat dan louter het weergeven van feiten: ze moeten ook kaderen en interpretatie aanbieden. Journalistiek moet transparant zijn, niet per se neutraal. En als de feiten nu eenmaal eerder negatief zijn, dan is er geen verplichting om 'ook de andere kant' te laten zien. De werkelijkheid kan niet alarmistisch zijn.
Tenslotte, een voorstel. Wat ik graag zou zien in ons Vlaams medialandschap is een journalistieke richtlijn, zoals al sinds 2019 bij de Britse krant The Guardian bestaat. Die geeft aanwijzingen rond het weergeven van klimaatnieuws: de juiste toon in foto's, bewuste taalkeuze (klimaatcrisis ipv klimaatopwarming bijvoorbeeld) en het steeds herhalen van de wetenschappelijk vastgelegde oorzaken die aan de grondslag liggen van het probleem. Het probleem zal niet opgelost raken door ze te negeren.